เพลงยาวกรมพระราชวังบวรมหาเสนานุรักษ์
จาก ตู้หนังสือเรือนไทย
เนื้อหา |
ข้อมูลเบื้องต้น
พระราชนิพนธ์: กรมพระราชวังบวรมหาเสนานุรักษ์
บทประพันธ์
| ๏ ทรงเบญจกัลยาวราสมร | |||
| เจริญพรตจรรยาสถาวร | ราษฎรลือชาปรากฎ | ||
| ดุจดวงมณีศรีประเสริฐ | มาบังเกิดที่ประเทศชนบท | ||
| งามโฉมงามชื่อทั้งลือยศ | ก็ปรากฏอยู่ทั้งแคว้นแดนดง | ||
| ใครได้เห็นก็เป็นบุญตา | เสนหาจงจิตพิศวง | ||
| จะกล่าวหาความสนทนายุพาพงศ์ | เกรงอนงค์นิ่มน้องจะหมองใจ | ||
| จึงจารึกสารเสี่ยงสอดสนอง | ประคองความเสนหานี้มาให้ | ||
| แม้มิควรแก่การสถานใด | ขออภัยเถิดอย่าถือซึ่งวาจา | ||
| ฝ่ายพี่ดังพระยาสีหราช | หมายสวาทแสวงอยู่ที่คูหา | ||
| ได้มาพบถ้ำทองโสภา | ยังนิราไร้ผู้บำรุงครอง | ||
| จึงมอบหมายมิตรใจมาให้เจ้า | เป็นคู่เคล้าฝากกายกันทั้งสอง | ||
| สงวนไว้ที่ในนวลละออง | มิให้หมองราคีมีระคาย | ||
| พี่จะเป็นเรือนทองรองรับ | สอดซับให้มณีศรีฉาย | ||
| อันวงศาคณาญาติทั้งหญิงชาย | มิให้อายอัประมาณประการใด | ||
| จะเลี้ยงเจ้าให้งามตามวงศ์ | สมพงศ์สมพักตร์พิสมัย | ||
| แม้ยังคิดเกรงกริ่งที่สิ่งใด | จะผ่าใจออกให้เห็นเป็นตราชู | ||
| นอกนี้ไปกว่าน้องสองสถาน | ไม่สมัครสมานเลี้ยงเคียงคู่ | ||
| ไม่กล่าวเกลี้ยงล่อใจให้ใจฟู | จงเก็บสารนี้ไว้ดูเป็นพยาน | ||
| ถ้ายึดไปตลอดสอดสนอง | จะตอดต้องหรือจะกลายหลายสถาน | ||
| แม้มิสมคำพร้องเหมือนพาล | จงประจานให้กระจ่างที่กลางคน | ||
| ขอเชิญมิตรแม่อย่าคิดหมองหมาง | เหมือนวางหว่านข้าวกล้าไว้ท่าฝน | ||
| ไม่เป็นหญ้ากลับกลายให้อายคน | ก็คงผลนั้นจะมีเป็นแน่นอน | ||
| ถ้าเจ้ารักอนุกูลไม่สูญรัก | จงประจักษ์มาในศุภอักษร | ||
| พี่จะได้หวังใจไว้ต่ออร | คืนนครแจ้งจิตแล้วคิดการ | ||
| รีบรับมาวิวาห์พะงางาม | ให้กันความครหาที่ว่าขาน | ||
| จงเปลี่ยนเปลื้องกาสาสิกขาญาณ | นมัสการลาพรตเสียเถิดเอย ฯ | ||
เชิงอรรถ
เป็นกลอนเพลงยาวสั้นๆ ๒๖ คำกลอน สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายว่า เป็นบทพระราชนิพนธ์ถึงสตรีนางหนึ่ง ครั้งเสด็จไปรบพม่าที่เมืองถลาง เมื่อพ.ศ. ๒๓๕๒ ในต้นรัชกาลที่ ๒ เนื่องจากพม่าทราบข่าวว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ามหาราชสวรรคต จึงยกทัพมาตีเมืองไทยทางปักษ์ใต้ฝั่งทะเลตะวันตก นายนรินทร์ธิเบศร์ (อิน) แต่งโคลงนิราศนรินทร์ เมื่อตามเสด็จไปครั้งนี้
