เรือนไทย
ยินดีต้อนรับ ท่านผู้มาเยือน
กรุณา เข้าสู่ระบบ หรือ ลงทะเบียน
ส่งอีเมล์ยืนยันการใช้งาน?
ข่าว: การแนบไฟล์ กรุณาใช้ชื่อไฟล์ภาษาอังกฤษเท่านั้นครับ
หน้า: [1] 2 3 4
  พิมพ์  
อ่าน: 20067 เรียนถามถึงคำศัพท์ที่ผมหาความหมายไม่ได้
virain
นิลพัท
*******
ตอบ: 1655


AmonRain


 เมื่อ 09 มิ.ย. 12, 22:20

ช่วงนี้ผมได้มีโอกาสได้อ่านวรรณคดีหลายๆเรื่อง ก็เพราะได้อานิสงส์มาจากตู้หนังสือเรือนไทย ซึ่งต้องขอขอบพระคุณอย่างมากด้วย

ผมสนใจวรรณคดีอยุธยาอยู่หลายเรื่อง แต่เพราะมีสำนวนและคำหลายคำที่ผมไม่เข้าใจ ทำให้ค่อนข้างจะติดขัด
เพราะถึงจะเปิดหาในพจนานุกรมแล้วก็ไม่ได้ความหมายที่ลงกับเนื้อหาเท่าไหร่
จึงขอมารบกวนพื้นที่ตรงนี้ เรียนถามในข้อสงสัยเป็นกรณีไปครับ
บันทึกการเข้า
virain
นิลพัท
*******
ตอบ: 1655


AmonRain


ความคิดเห็นที่ 1  เมื่อ 09 มิ.ย. 12, 22:30

คำแรกก็คือ คำว่าชำนันนนทรี

ผมเจอครั้งแรกในโคลงนิราศนครสวรรค์ ของพระศรีมโหสถ แต่ก็หาความหมายไม่ได้
จนไปเจออีกครั้งในลิลิตพระลอ และยังได้เจอในพระสุธนคำฉันท์ด้วย

๏ ชั้นสิงหโสภาคยชั้น      ฉานคลี
สิงหชำนันนนทรี      เถ่อหน้า
พิศเพียรพ่างโกษี      สุรโลก
สมสมภารล้นหน้า      เลิศล้ำสากล ฯ

กล่าวถึงฉานคลี พระลานในพระราชวังหลง

..


ธ ก็เสด็จยังปราสาท ให้หาราชศิลปี มีโองการบังคับ ให้สำหรับพระเมรุ เกณฑ์กำหนดทุกกรม ให้แต่งพนมอัษฐทิศ พิพิธราชวัติฉัตร กลิ้งกลดธวัชบรรฎาก
หลายหลากภาคบุษบก กระหนกวิหคเหมหงส์ บรรจงภาพจำเนียม ลางพนมเทียมอัสดร ลางมกรเทียมยยับ ประดับขับเข็นรถ อลงกฎคชสาร
อลงการคชสีห์ สารถีสถิตชักรถ ชดกรกระลึงกุมแสง รำจำแทงองอาจ เผ่นผงากขับสารสีห์ เทียมนนทรีชำนรรสึงห์ ดึงไดฉบับจับกัน สรรพ์อสุราสุรครุฑ มนุษย์ภุชงค์คนธรรพ์ บรรเขบ็จภาพเรียงราย

พบในตอนท้ายของลิลิตพระลอ เป็นเรื่องเกี่ยวกับงานพระเมรุ

..

•   พระลานแลล้ำเภรี                                     ชำนันนนทรี
ถงัลคือตนตื่นตา

บรรยายถึงพระราชวังของพระราชาแห่งปัญจาลนคร



จึงขอเรียนถามเพื่อเป็นความรู้ครับ

บันทึกการเข้า
Wandee
หนุมาน
********
ตอบ: 4006


ความคิดเห็นที่ 2  เมื่อ 09 มิ.ย. 12, 23:26



ลองดูนะคะใน พจนานุกรมรัตนมาลา  หน้า ๒๘๐  ชำนัล(ว.)

ต่อด้วย หน้า ๔๔๗  นนทรี(น.)
บันทึกการเข้า
เพ็ญชมพู
หนุมาน
********
ตอบ: 10794



ความคิดเห็นที่ 3  เมื่อ 10 มิ.ย. 12, 20:22

ชำนัน-ชำนรร มาจากภาษาเขมรว่า ชัน แปลว่า เหยียบ

นนทรี เป็นชื่อยักษ์เฝ้าสถานที่

แต่คุณเทาชมพูอธิบายว่าเป็นลิง  ฮืม

ในรามเกียรติ์เรียกว่าท้าวอุณาราช  มีฤทธิ์มากฆ่าด้วยอาวุธธรรมดาไม่ได้ต้องเอากกแก้วมาเป็นศรแล้วยิงปักอกไว้...

ตกลงในถ้ำริมสวนขวัญ.....ตรึงมั่นไว้กับแผ่นผา
มิได้ไหวติงกายา...............พระจักราก็ซ้ำสาปไป
ให้เกิดไก่แก้วอลงกรณ์.......กับนนทรีถือค้อนเหล็กใหญ่
อยู่รักษาอสุรานี้ไว้.............ให้ได้ถึงแสนโกฎิปี
แม้นเห็นกกเลื่อนเคลื่อนคลาด.....จากอกอุณาราชยักษี
ไก่นั้นจึงขันขึ้นทันที.........นนทรีเร่งเอาพะเนินรัน

นนทรี  ในที่นี้เป็นลิงค่ะ ไม่ใช่ปลาหรือต้นไม้ตามศัพท์ในพจนานุกรมของราชบัณฑิตฯ


รูปนี้อยู่ที่ วัดถ้ำใหญ่ ทุ่งสง นครศรีธรรมราช

 ยิงฟันยิ้ม


บันทึกการเข้า
เพ็ญชมพู
หนุมาน
********
ตอบ: 10794



ความคิดเห็นที่ 4  เมื่อ 10 มิ.ย. 12, 20:46

ยักษ์นนทรี (ในรูปอยู่ซ้ายสุด) ที่ วัดไชยธาราราม (วัดฉลอง) ตำบลฉลอง อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต

 ยิงฟันยิ้ม


บันทึกการเข้า
virain
นิลพัท
*******
ตอบ: 1655


AmonRain


ความคิดเห็นที่ 5  เมื่อ 10 มิ.ย. 12, 23:08

ขอบคุณคุณwandee และคุณเพ็ญชมพูมากครับ

เดี๋ยวผมจะลองหาพจนานุกรมมาเปิดตามที่คุณwandee แนะนำอีกทีหนึ่งครับ

ส่วนอุณาราชนี้อยู่ในตอนพระรามเดินป่าใช่ไหมครับ เดี๋ยวผมจะลองไปหาดูว่าจิตรกรรมที่วัดพระแก้วเขาเขียนไว้ยังไง
ขอบคุณสำหรับรูปด้วยครับ

 ยิงฟันยิ้ม
บันทึกการเข้า
เทาชมพู
เจ้าเรือน
หนุมาน
*****
ตอบ: 30904

ดูแลเรือนไทย วิชาการ.คอม


เว็บไซต์
ความคิดเห็นที่ 6  เมื่อ 11 มิ.ย. 12, 02:44

นนทรี ในค.ห.เก่าตั้งแต่ปี 01 ที่คุณเพ็ญชมพูไปขุดเอามานั้น  มาจากภาพประกอบในหนังสือรามเกียรติ์เล่มใหญ่   วาดเป็นรูปลิง เหาะถือพะเนินจะมาตอกอกท้าวอุณาราช   เป็นเหตุการณ์ตอนท้ายๆเรื่องรามเกียรติ์
คุณ virain ไปเช็คกับภาพผนังโบสถ์อีกทีก็ดีค่ะ ว่าศิลปินที่วาดภาพคิดว่าเป็นตัวอะไร
บันทึกการเข้า
virain
นิลพัท
*******
ตอบ: 1655


AmonRain


ความคิดเห็นที่ 7  เมื่อ 11 มิ.ย. 12, 19:52

ตอนนี้ผมหาภาพได้จากหนังสือจิตรกรรม ถ่ายจากที่ระเบียงวัดพระวัดพระแก้วครับ เป็นรูปตอนที่ท้าวอุณาราช ถูกศรกกตรึงไว้กับหินผา

ผมเคยได้อ่านตำนานเกี่ยวกับเขานางจันทร์ของเมืองลพบุรี http://www.oknation.net/blog/print.php?id=185233
เขาก็เล่าเหมือนกับในรามเกียรติ์ เพีงแต่เปลี่ยนจากนนทรีเป็นหนุมาน



หากแปลคำว่า ชำนันนนทรี ก็ควรจะหมายถึง อะไรสักอย่างที่เหยียบเจ้าตัวนนทรีนี้อยู่
และจากบทกวีที่ผมอ้างถึง เป็นการบรรยายงานประดับตกแต่งสถาปัตยกรรม เดี๋ยวผมจะลองหาหลักฐานที่เข้าทางดูอีกทีครับ


บันทึกการเข้า
art47
องคต
*****
ตอบ: 739


ความคิดเห็นที่ 8  เมื่อ 11 มิ.ย. 12, 20:24


๏ ชั้นสิงหโสภาคยชั้น      ฉานคลี
สิงหชำนันนนทรี      เถ่อหน้า
พิศเพียรพ่างโกษี      สุรโลก
สมสมภารล้นหน้า      เลิศล้ำสากล ฯ


น่าจะหมายความว่า

(ฐานปัทม์) ชั้นสิงห์อยู่ข้างบน (เหยียบ) ชั้นยักษ์ กระมั้ง  ฮืม
บันทึกการเข้า
virain
นิลพัท
*******
ตอบ: 1655


AmonRain


ความคิดเห็นที่ 9  เมื่อ 11 มิ.ย. 12, 22:49

เท่าที่ผมหาได้ในตอนนี้มีเพียงรูปปั้นยักษ์แบกที่ฐานไพทีพระปรางค์ประธานวัดราชบูรณะ
ที่น่าจะเป็นหลักฐานที่เข้าข่ายที่สุดและก็ชัดเจนที่สุด
สอดคล้องกับความคิดเห็นของคุณart47 ด้วยครับ

ผมขอตั้งสมมุติฐานไว้ก่อนว่า นนทรี หมายถึง ยักษ์หรือลิงที่ทำหน้าที่คอยเฝ้าระวัง
ชำนันนนทรี หมายถึง ยักษ์แบก  ในกรณีที่ชำนันแปลว่า "ทับ" เช่น วางทับ หรือกดทับ ได้ด้วย

บันทึกการเข้า
art47
องคต
*****
ตอบ: 739


ความคิดเห็นที่ 10  เมื่อ 12 มิ.ย. 12, 02:02

ในศิลปะสมัยอยุธยา

นอกจากยักษ์แบก ลิงแบก พลแบก สิงห์แบก ฯลฯ

แล้วยังมีครุฑแบกอีก  ยิงฟันยิ้ม

ถ้าจำไม่ผิดจะอยู่หลังพระอุโบสถวัดกษัตราธิราช แต่ไม่ถนัดนักว่าเป็นปรางค์ หรือเจดีย์

(กลับบ้านแล้วจะฝากรูปมาให้ชมกัน)
บันทึกการเข้า
luanglek
นิลพัท
*******
ตอบ: 2894


ความคิดเห็นที่ 11  เมื่อ 12 มิ.ย. 12, 12:09

สหายท่านหนึ่งเอากระทู้นี้มาถามผม  ผมก็ว่าไม่รู้สิ  ยังไม่เคยค้นดู
แต่เห็นเกี่ยวกับศิลปะแน่ๆ  แต่สงสัยว่า  สิงห์เหยียบยักษ์ หรือยักษ์เหยียบสิงห์

ค้นดูมีอยู่ทางเหนือที่วัดมหาวัน  พอเป็นตัวอย่างได้หรือเปล่าไม่รู้
เพราะไม่ใช่ของเก่าถึงยุคเดียวกับวรรณคดีที่คุณvirain ยกมาเป็นแน่



บันทึกการเข้า
เพ็ญชมพู
หนุมาน
********
ตอบ: 10794



ความคิดเห็นที่ 12  เมื่อ 12 มิ.ย. 12, 13:09

แต่สงสัยว่า  สิงห์เหยียบยักษ์ หรือยักษ์เหยียบสิงห์

ดูแล้วมองได้เป็น ๒ แบบ สิงห์เหยียบยักษ์ หรือยักษ์แบกสิงห์

 ยิงฟันยิ้ม


บันทึกการเข้า
art47
องคต
*****
ตอบ: 739


ความคิดเห็นที่ 13  เมื่อ 12 มิ.ย. 12, 13:25


ปกติโดยทั่วไป สิงโตศิลปะพม่า หรือศิลปะล้านนา ช่างจะปั้นให้ยืนขาตรงๆ เชิดหน้าดูเกรงขามมากกว่า

ไม่บ่อยนักที่จะเห็นสิงโตเหยียบยักษ์ (หรือยักษ์แบกสิงโต) แบบนี้


กระผมว่าสิงโตที่วัดมหาวันของคุณหลวงนั้น น่าจะได้อิทธิพลมาจากสิงโตหินจีนก็เป็นได้

เพราะสิงโตจีน ชอบที่จะมีลูกสิงโตตัวน้อยๆ หรือลูกบอลเล็กๆ อยู่ใต้อุ้งเท้าเสมอ



ไม่เช่นนั้น ก็น่าจะนำมาจากเค้าโครงเรื่องชาดกหรือนิทานพื้นถิ่นตอนใดตอนหนึ่ง มาแปลงเป็นรุปสิงโตเหยียบยักษ์กระมั้ง  ตกใจ
บันทึกการเข้า
เพ็ญชมพู
หนุมาน
********
ตอบ: 10794



ความคิดเห็นที่ 14  เมื่อ 12 มิ.ย. 12, 13:29

แล้วยังมีครุฑแบกอีก  ยิงฟันยิ้ม

ชำนันครุฑ

โคลงทวาทศมาส ตู้หนังสือเรือนไทย

๑๖๗  ถนิมเมืองแมนเษกสร้อง      เกษมสุข  
ล้ำเลิศกรุงโกสีย์                     หยาดหล้า  
โขลนทวารตรวจตรีมุข              ไรเรข  
ธารชำนันครุฑหน้า                  เฉิดโฉม ฯ

ครุฑชำนัน  

พระสุธนคำฉันท์ ของ พระยาอิศรานุภาพ (อ้น)

กาพย์ฉบัง ๑๖
๑๖
•   พรายพรายสิหาศน์มลังเมลือง                         แก้วเก้ากนกเนือง
พิสุทธแสงอาภา

•   อับแสงสุริยรังรจนา                                   ดุจมือแมนมา
พิจิตรด้วยแก้วแกมกล

•   เจ็ดชั้นบันเจิดหาวหน                                  เพรียมพรายอำพล
โพยมพยับยับแยง

•   บานปัทมกระหลับแคลงแคลง                         รายรัตนเรืองแสง
วิโรจโชติชัชวาลย์

•   พริ้งพรายเหมหงษพิศดาร                             คือเห็จเหิรทยาน
ยะยาบยย้ายยักยนต์

•   สูงส่งฟ้าหล้าสากล                                    ไตรโลกเล็งฉงน
ดั่งสับตแสงแสงพัน

•   กรงนาคมกรเกี้ยวกัน                                  คือเศียรอนัน-
ตนาคดูดาลแสดง

•     บันบดขบวนเขบจชรุแชรง                             แก้วเก้าฝังแฝง
ประกดประกิจยรรยง

•     ครีบครุธชำนันนิศกลง                                 ฟ้าหล้าลาญหลง
คือภาพกระพือโดยถวิล


•   ขนอบขนองรายรัตนาจิน                               ดาดาษมณิน
มณีดำกลคาคำ

 ยิงฟันยิ้ม
บันทึกการเข้า
หน้า: [1] 2 3 4
  พิมพ์  
 
กระโดดไป:  

Powered by SMF 1.1.21 | SMF © 2006, Simple Machines
Simple Audio Video Embedder

XHTML | CSS | Aero79 design by Bloc หน้านี้ถูกสร้างขึ้นภายในเวลา 0.039 วินาที กับ 20 คำสั่ง