เรื่องของเทพเจ้ากรีก

<< < (9/16) > >>

เทาชมพู:
มีตำนานกรีกเรื่องหนึ่งที่เกือบจะเป็นคู่แฝดของตำนานพญากงพญาพาน ชื่อ Oedipus อ่านว่าอีดิปุส

ตอนอีดิปุสเกิด มีคำทำนายจากเทพเจ้าว่าเขาจะฆ่าพ่อตัวเอง พระราชาผู้พ่อก็เลยให้คนเอาไปทิ้งให้ตายบนภูเขา
แต่ว่าเด็กไม่ตาย มีพระราชาอีกองค์มาเจอก็รับไปเลี้ยงเป็นลูก จนเป็นหนุ่มเก่งกล้าสามารถ

วันหนึ่งอีดิปุสเดินทางไปนอกเมือง  มาถึงสะพานแคบที่รถม้าสวนกันไม่ได้  มีชายชรากับบริวารนั่งรถม้าสวนทางมาแล้วไม่ยอมหลีกทาง เกิดทะเลาะวิวาทกัน ก็เลยสู้กัน  อีดิปุสมีฝีมือกว่าก็ฆ่าอีกคนตาย  บริวารก็หนีไป

ทางเมืองเดิมของอิดีปุสเกิดมีสฟิงซ์มารบกวน ตั้งปริศนาถามผู้คน ถ้าใครตอบไม่ได้ก็จับกิน
  อีดิปุสรับอาสาไปตอบ ตอบได้  สฟิงซ์โดดผาฆ่าตัวตาย
ชาวเมืองจึงอัญเชิญเขาขึ้นเป็นราชาแทนองค์เก่าที่ตายไปหลายปีแล้ว  
เขาก็แต่งงานกับราชินีม่ายจนมีลูกด้วยกันหลายคน

บ้านเมืองเกิดฝนแล้งติดกันหลายปี  อีดิปุสส่งคำถามไปถามเทพเจ้าว่าจะทำอย่างไรดี  ได้คำตอบว่าเพราะในเมืองมีคนทำผิดฆ่าพ่อและได้แม่เป็นเมีย
ความแตกเมื่อเขาซักจนได้ความว่าพระราชาองค์เก่าถูกชายแปลกหน้าฆ่าตาย และรู้ความจริงว่าตัวเองคือลูกชายที่ฆ่าพ่อ
ด้วยความเสียใจ  แม่ฆ่าตัวตาย อีดิปุสควักตาตัวเองทิ้ง   ซัดเซพเนจรจากเมืองมีลูกสาว(หรือจะเรียกว่าน้องสาวก็ได้)ตามไปดูแล
แล้วก็ตายในที่สุด  บางคนว่าตายเพราะป่วยตามธรรมชาติ บางคนก็ว่าฆ่าตัวตาย

ภาพนี้คือเขากับลูกสาวค่ะ

นิลกังขา:
 ถ้าจำไม่ผิดนะครับ คำถามของสฟิงซ์นั้นว่า สัตว์อะไรเอ่ย เวลาเช้าเดินสี่ขา กลางวันเดินสองขา เย็นเดินสามขา?

ไม่มีใครตอบได้ จนอีดิปุสตอบว่า สัตว์ชนิดนั้นคือ มนุษย์ เมื่อแรกเกิดใหม่ในช่วงเช้าของชีวิตคลานสี่ขา เมื่อเติบโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่ เหมือนช่วงระหว่างวัน ก็เดินสองขา และเมื่อชราลงใกล้สายัณห์ของชีวิต ก็เดินสามขามีไม้เท้าด้วย (เหมือนในรูปของอีดิปุสเองข้างบนนี้)

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ถ้าถามนักจิตวิทยาสำนักจิตวิเคราะห์ของฟรอยด์ คงจะบอกว่า เป็นธรรมชาติพื้นฐานอย่างของมนุษย์ทุกชาติภาษาวัฒนธรรม ที่เด็กผู้ชายเล็กๆ จะหวงแม่และคิดกำจัดพ่อ (ในระดับใต้สำนึก) เพื่อจะครองแม่ได้คนเดียว แต่ถ้าเด็กมีพัฒนาการที่เหมาะสมก็จะผ่านพ้นขั้นนี้ไป จะหายเกลียดพ่อ โดยหันมาเอาอย่างพ่อเพื่อเข้าเป็นพวกเดียวกับพ่อแทน คนที่พัฒนาการไม่สมบูรณ์อาจจะโตขึ้นมามีปัญหาสับสนบทบาททางเพศของตน เป็นชายไม่เต็มที่
ฟรอยด์และสาวกชี้ว่า เห็นไหมล่ะ พยานอย่างหนึ่งว่าสมมติฐานของเขาจริงคือ มีเรื่องเล่าทำนองนี้ทั่วไปในวรรณกรรมมนุษย์หลายสังคม เล่ากันมาแต่โบราณแล้ว (ของไทยเช่น พระยากงพระยาพาน ทรพีทรพา ของกรีกเอง นอกจากเรื่องของอีดิปุสแล้ว ในหมู่มหาเทพ ซุสเองก็กำจัดพ่อตัวเองเพื่อขึ้นมาเป็นใหญ่เหมือนกัน ตำนานสมัยคณะเทพไททันก่อนเทพยุคซุสซึ่งเป็นคณะเทพโอลิมเปียนก็มีเรื่องทำนองนี้อยู่แยะ)

แต่ทฤษฎีนี้สมัยปลายศตวรรษที่ 20 คือศตวรรษที่แล้ว (เราขึ้นศตวรรษใหม่แล้วนะครับ) มีนักคิดหลายคนเถียงฟรอยด์ เช่น พวกเฟมินิสต์ไม่เห็นด้วยกับการตีความของสำนักจิตวิเคราะห์หลายเรื่อง และนักชีววิทยาบางคนบอกว่าการที่คนจะเป็นเกย์นั้นบางทีมันถูกกำหนดมาแล้ว อยู่ในยีน ไม่ใช่ผลจากการพัฒนาทางจิตหรือการเลี้ยงดู เกย์เขาเลือกไม่ได้ที่จะเป็นเกย์ เหมือนเราเลือกไม่ได้เองว่าเราจะเกิดมาเป็นหญิงหรือชาย แต่หลักฐานเรื่องนี้ก็ยังไม่เป็นที่ยุติ ยังถกกันอยู่

ผมรู้สึกว่า ฟรอยด์และลูกศิษย์เขา ชอบอ้างอิงเทพปกรณัมกรีกโบราณครับ อย่างเรื่องอีดิปุสที่เอาไปตั้งเป็น ปมอีดิปุส ในเด็กชายนี้ก็อันหนึ่ง ที่ว่าเด็กชายตอนเล็กๆ นั้นจะรักแม่เกลียดพ่อ ปมทำนองนี้แต่กลับข้างกัน มีในเด็กหญิงเล็กๆ ด้วย สำนักฟรอยด์เรียกว่าปมอีเล็กตร้า คือเด็กหญิงเล็กๆ ที่รักพ่อและเกลียดแม่เห็นแม่เป็นคู่แข่ง แต่ต่อมาเมื่อมีพัฒนาการก็จะหาย ไม่ทราบว่าอีเล็กตร้าอยู่ในนิทานกรีกเรื่องอะไรครับอาจารย์

เทาชมพู:


   เรื่องราวของ Electra อยู่ในมหากาพย์อีเลียดค่ะ  แต่งโดยโฮเมอร์  แล้วนำมาเป็นละครโศกนาฏกรรมของกรีกในภายหลัง

Eugene O'Neill นักเขียนบทละครคนดังของอเมริกานำมาดัดแปลงเป็นโศกนาฏกรรมสมัยใหม่ ของครอบครัวยุคศตวรรษที่๒๐  ชื่อ Mourning becomes Electra
 http://www.mourningbecomeselectra.com/Background.htm



อีเล็กตราเป็นลูกสาวของอกาเมมนอน ราชาแม่ทัพใหญ่ของกรีกที่ยกกองทัพไปโจมตีทรอย

คนที่ได้ตัวคาสซานดราเป็นเชลยไงคะ



อีเล็กตรามีน้องชายชื่อโอเรสทีส Orestes  แม่ชื่อคลีเทมเนสตรา ชื่อยากๆพวกนี้บอกหนเดียวพอ  จะไม่เอ่ยซ้ำอีกละค่ะ



ครอบครัวของอีเล็กตราถ้าเป็นยุคนี้ก็ต้องบอกว่าอันธพาลครองเมืองกันทั้งพ่อแม่  ลูกจะไม่เคราะห์ร้ายยังไงไหว

ตอนเริ่มยกทัพไปโจมตีทรอย   ลมเกิดไม่พัดทำให้กองทัพเรือกรีกค้างเติ่งอยู่ที่ท่าเรือออกไม่ได้สักที   อกาเมมนอนจับลูกสาวคนโต(ชื่ออะไรอย่าไปจำเลยค่ะ) ที่เป็นสาวพรหมจารี ฆ่าสังเวยเทพเจ้าเพื่อให้ลมพัด  แล้วก็สำเร็จ  ทัพเรือยกไปได้



ราชินีของเขาไม่ลืมความแค้นที่สามีทำกับลูกได้ลงคอ   เธอคบชู้ระหว่างเขาไปศึก ๑๐ ปี    พอเขากลับมาพร้อมชัยชนะ  เดินกลับเข้ามาถึงวัง เธอกับชู้ก็รุมกันสังหารเขาตาย ไม่ทันได้ป้องกันตัว

แล้วสถาปนาชู้ขึ้นนั่งบัลลังก์      หน้าตาเฉย



อีเล็กตราลูกสาวเฝ้ามองเหตุการณ์ด้วยความเจ็บช้ำสุดจะบรรยาย   เธอไม่ให้อภัยแม่ที่ทำกับพ่อขนาดนี้

เธอแอบส่งน้องชายออกไปให้พ้นเงื้อมมือพ่อเลี้ยง  ไปอยู่ในเมืองไกลโพ้น  ตัวเองก็ระทมทุกข์อยู่ในวัง

เป็นที่ชิงชังของแม่และพ่อเลี้ยงที่เห็นเธอโศกเศร้าคิดถึงพ่อไม่คลาย



จนกระทั่งโอเรสทีสโตเป็นหนุ่ม   กลับมาแก้แค้น ฆ่าพ่อเลี้ยงและแม่ได้สำเร็จ ด้วยความร่วมมือของอีเล็กตรา



ชะตากรรมในตอนท้ายของอีเล็กตราไม่เลวร้ายนัก  เธอกับน้องชายต้องเผชิญปัญหาที่ฆ่าพ่อเลี้ยงและแม่ ชาวเมืองต่อต้านจนต้องออกจากเมืองไป

แต่น้องชายก็ได้ดิบได้ดีไปเป็นราชาอีกเมือง  ตัวเธอก็ได้แต่งงานกับเพื่อนของเขา   ก็ถือได้ว่าจบอย่างดี ไม่ใจหายใจคว่ำเหมือนเรื่องอื่นๆ  

เทาชมพู:
 ฟรอยด์จับประเด็นที่อีเล็กตรารักพ่อมากกว่าแม่ มาตั้งชื่อปม Electra complex
คู่กับ Oedipus complex
complex แปลว่าปม ค่ะ ไม่เกี่ยวอะไรกับสีลมคอมเพล็กซ์ หรือสุขุมวิทคอมเพล็กซ์
หมายถึงเด็กผู้หญิงตอนเล็กๆจะรักพ่อมาก และเห็นตัวเองเป็นคู่แข่งของแม่    ต่อมาก็จะพัฒนาการขึ้น เปลี่ยนนิสัยจากนี้ไปตามวัย
ถ้าเปลี่ยนไม่ได้ ใจยังยึดอยู่ก็จะมีปัญหาทางบุคลิกภาพต่อไป  
เช่นอาจจะไปรักผู้ชายที่แก่กว่ามากๆ ยึดถือแทนพ่อ

ส่วนผู้ชายที่มี Oedipus complex ฝังแน่น ก็อาจจะรักผู้หญิงที่อายุแก่กว่ามากๆ  หรือไม่ก็อาจจะกลายเป็นเกย์ไปก็ได้

เรื่องเกย์  เดี๋ยวนี้เกิดมีความเชื่อใหม่ว่าถูกปลูกฝังมาจากยีนส์ค่ะ  เรียกว่าเป็นโดยกำเนิด ไม่ใช่เป็นความผิดปกติทางใจอย่างที่คิดกันเมื่อ ๓๐ ปีถอยหลังไป
คือคลอดออกมาก็เป็นชาย เป็นหญิง เป็นเพศที่สามเรียบร้อยแล้ว  ขึ้นกับว่าจะแสดงออกมาเมื่ออายุเท่าไร
  หรือบางคนอาจไม่แสดงเลย ถ้าสังคมบังคับไม่ให้เขาแสดงออก  
บางคนก็มีลูกเมียได้ตามปกติ   ไม่ตุ้งติ้ง ไม่คิดจะเป็นผู้หญิง  แต่พึงพอใจชายหน้าตาหล่อตามสเป็คของเขา

เกย์หลายคนในประวัติศาสตร์มีพรสวรรค์   เป็นศิลปินและกวีดังๆ  อย่างลีโอนาร์โด ดาวินชิ/ออสการ์ ไวลด์/วิลเลียม ซอมเมอเซท มอห์ม/ แม้แต่เชกสเปียร์เอง ชาวดอกไม้สีม่วงเขาก็อ้างว่าเป็นนะคะ

ทองรัก:
 เคยอ่านนวนิยายของคุณโสภาค สุวรรณค่ะ
มีอยู่เรื่องนึงที่พระเอกมีปม Oedipus ไปหลงรักสาวใหญ่ที่อายุมากกว่าหลายสิบปี (รู้สึกว่าจะเป็นแม่เลี้ยงของตัวเองค่ะ) โดยสาวใหญ่รายนั้นก็นิยมยินดีกับพฤติกรรมเช่นนี้ไปด้วยปล่อยให้ภรรยาของตนเองอกไหม้ไส้ขมอยู่ตามลำพัง จนต้องหาทางให้สามีไปพบจิตแพทย์เพื่อรักษาอาการดังกล่าว ถ้าจำไม่ผิดเรื่องนี้ชื่อเงาราหูค่ะ อ่านแล้วได้ความรู้ทางจิตวิทยาเรื่องปมOedipus นี่เยอะมาก (ตามสไตล์คุณโสภาคแหละค่ะ) แต่พอจบแล้วมึนหัวไปหลายวัน เรื่องนี้เคยเป็นละครทีวีด้วยค่ะ เรื่องที่ตัวเอกของเรื่องมีปมอีเล็คตร้าก็คิดว่าเคยอ่านนะคะ แต่จำเรื่องไม่ได้แล้ว คุณเทาชมพูคะ ชาวดอกไม้สีม่วงนี่รวม ลอร์ดไบรอนอยู่ด้วยหรือเปล่าคะ

นำร่อง

[0] ดัชนีข้อความ

[#] หน้าถัดไป

[*] หน้าที่แล้ว